Waar je om vecht
Schotten Totten is een kaartduel voor twee spelers van Reiner Knizia. Tussen jou en je tegenstander liggen negen grensstenen op een rij: samen vormen ze de grens. Bij elke grenssteen bouwen jullie allebei aan je eigen kant een combinatie van drie Clankaarten, en de sterkste combinatie verovert de steen.
Je kunt op twee manieren winnen:
- verover vijf grensstenen, waar dan ook langs de grens, of
- verover drie aangrenzende grensstenen naast elkaar.
Die tweede weg is de kern van het spel. Drie stenen naast elkaar beëindigen het spel na drie veroveringen in plaats van vijf, dus de negen stenen zijn niet evenveel waard. Bedreig op één plek drie aangrenzende grensstenen, dwing je tegenstander die te verdedigen, en pak ondertussen elders je vijfde steen.
Tik op de grensstenen om ze te veroveren. Win met vijf in totaal — of drie naast elkaar.
Voorbereiding en een beurt
Het spel telt 54 Clankaarten — sterktes van 1 tot en met 9 in zes kleuren, elke sterkte één keer per kleur. Leg de 9 Steentegels op een rij en geef elke speler zes kaarten in de hand.
Een beurt bestaat uit twee stappen:
- Leg één kaart open bij een grenssteen, aan jouw kant. Aan één kant passen hoogstens drie kaarten.
- Trek een kaart van de stapel, zolang er nog kaarten liggen.
Na het leggen en vóór het trekken mag je ook een of meer grensstenen veroveren — wanneer dat mag, lees je hieronder.
Dat is het hele mechanisme van het basisspel. De diepgang zit niet in wat je doet, maar in welke steen je kiest en wanneer je hem durft te veroveren.
De vijf combinaties
Een grenssteen gaat naar de sterkste combinatie van drie kaarten. Van sterk naar zwak:
| Combinatie | Wat het is | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Gekleurde rij | drie opeenvolgende sterktes in één kleur | blauw 5-6-7 |
| Drie gelijke | dezelfde sterkte in drie kleuren | 5-5-5 |
| Kleur | drie kaarten van één kleur, sterktes naar keuze | blauw 1-4-9 |
| Drie op een rij | drie opeenvolgende sterktes in gemengde kleuren | blauw 5, rood 6, groen 7 |
| Som | al het andere — alleen het totaal telt | blauw 2, rood 5, groen 9 = 16 |
Eén regel van deze tabel verrast iedereen die poker kent: Drie gelijke wint van een Kleur. Bij poker is een flush zeldzaam, maar in dit spel komt elke sterkte maar zes keer voor, dus drie keer dezelfde sterkte is hier zeldzamer dan drie kaarten van één kleur. De volgorde is geen willekeur: het is een ranglijst van zeldzaamheid.
Een grenssteen veroveren — de regel die iedereen verkeerd speelt
Je verovert een grenssteen niet op het moment dat je er je derde kaart legt. Je verovert hem in je beurt, als je bewijst dat jouw combinatie die van je tegenstander verslaat.
Liggen er aan zijn kant al drie kaarten, dan vergelijk je gewoon. Subtieler is de vroege verovering: liggen er aan jouw kant al drie kaarten, dan mag je een grenssteen veroveren waar de kant van je tegenstander nog niet vol is — maar alleen als je kunt bewijzen dat geen enkele kaart die hij nog kan krijgen hem laat winnen.
Daartoe hoort elke kaart die niet zichtbaar op tafel ligt, ook de kaarten in jouw hand, want wat jij vasthoudt bewijst niets. Trek alles wat open ligt af van de 54 kaarten: kan niets van wat overblijft jouw combinatie verslaan, dan is de steen van jou.
Zo wordt Schotten Totten een deductiespel in plaats van een wedren. De tool hieronder voert de echte veroveringstest uit: bouw een combinatie en de motor zegt je of ze nu al onverslaanbaar is. Ken je de regels, lees dan hoe je er een plan van maakt in de gids over Schotten Totten strategie.
Gelijkspel, en wie het wint
Zijn twee volledige combinaties van dezelfde soort, dan wint de hoogste totale waarde. Kleur 9-7-5 wint van Kleur 6-4-2.
Is ook het totaal gelijk, dan gaat de grenssteen naar de speler die zijn derde kaart als eerste speelde. Je derde kaart is dus een race tegen de klok: waar een gelijkspel dreigt, wint wie zijn combinatie het snelst afmaakt.
De tactische variant in het kort
Heb je het basisspel onder de knie, voeg dan de 10 Tactiekkaarten toe. Je speelt ze in plaats van een Clankaart en ze buigen de regels: de Elite troepen (zoals de Jokers) vervangen een Clankaart, een Vechtstijl verandert de strijd om één grenssteen (alleen de Som telt, of een combinatie van vier kaarten), en de Streken laten je een kaart verplaatsen, afpakken of afleggen.
In deze variant heb je zeven kaarten in je hand. Je mag maar één Tactiekkaart meer spelen dan je tegenstander — je zet ze dus met mate in, niet allemaal tegelijk.
Om te beginnen heb je genoeg aan de regels hierboven. Leer veroveren met bewijs en je kracht te bundelen op aangrenzende stenen, en de rest volgt snel. Elke kaart wordt besproken in de gids over Schotten Totten tactiek. Speel je het vervolg, de belegering van het kasteel, lees dan de spelregels van Schotten Totten 2.
Het spelregelboekje biedt ook een Expert variant: je mag een grenssteen alleen aan het begin van je beurt veroveren, voordat je een kaart legt. Speel je meerdere rondes, dan scoor je per ronde overwinningspunten volgens het spelregelboekje en tel je ze op.
De regels in zes zinnen
- Negen grensstenen op een rij; bij elke steen leg je aan jouw kant een combinatie van drie kaarten.
- Je wint met vijf grensstenen in totaal of met drie aangrenzende — die tweede weg beëindigt het spel eerder.
- Een beurt: leg één kaart bij een grenssteen (hoogstens drie aan jouw kant), verover eventueel, en trek dan een kaart.
- De combinaties, van sterk naar zwak: Gekleurde rij > Drie gelijke > Kleur > Drie op een rij > Som.
- Je verovert een grenssteen pas als jouw drie kaarten liggen en je **bewijst** dat je wint — is de kant van je tegenstander nog niet vol, dan alleen als geen enkele onzichtbare kaart hem nog kan redden.
- Bij twee combinaties van dezelfde soort wint de hoogste totale waarde, en daarna wie zijn derde kaart als eerste speelde.
Veelgestelde vragen
Hoe speel je Schotten Totten?
In je beurt leg je een Clankaart bij een van de grensstenen, aan jouw kant (hoogstens drie kaarten per kant), en trek je een kaart. Bij elke steen probeer je een sterkere combinatie van drie kaarten te bouwen dan je tegenstander, om de steen te veroveren. Je wint met vijf grensstenen, of met drie aangrenzende.
Hoeveel kaarten zitten er in Schotten Totten?
54 Clankaarten: sterktes van 1 tot en met 9 in zes kleuren, elke sterkte één keer per kleur. Je hebt 6 kaarten in je hand en vult na elke beurt weer aan tot zes.
Wanneer mag je een grenssteen veroveren?
In je eigen beurt, als je kunt bewijzen dat jouw combinatie die van je tegenstander verslaat. Is zijn kant nog niet vol, dan alleen als geen enkele kaart die hij nog kan krijgen (elke kaart die niet zichtbaar op tafel ligt, ook een kaart in jouw hand) hem de overwinning geeft.
Wint Drie gelijke echt van een Kleur?
Ja. In dit spel komt drie keer dezelfde sterkte minder vaak voor dan drie kaarten van één kleur, en de rangorde van de combinaties volgt de zeldzaamheid: Gekleurde rij > Drie gelijke > Kleur > Drie op een rij > Som.
Hoe wordt een gelijkspel beslist?
Zijn beide combinaties van dezelfde soort, dan wint de hoogste totale waarde. Is ook die gelijk, dan gaat de grenssteen naar de speler die zijn derde kaart als eerste speelde.