Schotten Totten review: is het spel de moeite waard in 2026?

Eerst het oordeel

Ja, als je vooral met z'n tweeën speelt. Schotten Totten is een van de beste kaartspellen voor twee spelers in zijn prijsklasse: je legt het in een paar minuten uit, een potje is kort genoeg om meteen een tweede te spelen, en de regel van de vroege verovering geeft het een diepgang die de meeste kleine kaartspellen nooit halen.

Eerlijk is eerlijk: deze site is een gratis, onofficiële bewerking van het spel door fans. We vinden het natuurlijk een goed spel. We hebben geprobeerd even eerlijk te zijn over de zwakke punten als over de sterke.

Wat je koopt

Twee clans staan tegenover elkaar aan weerszijden van negen grensstenen. In je beurt leg je één Clankaart bij een grenssteen aan jouw kant, en daarna trek je een kaart. Elke grenssteen gaat naar de sterkste combinatie van drie kaarten, van Gekleurde rij tot een gewone Som, en je wint met vijf grensstenen, of drie naast elkaar. Het spel heeft 54 Clankaarten met sterktes van 1 tot en met 9 in zes kleuren, en je hebt steeds 6 kaarten in je hand.

Bronnen: het Nederlandse spelregelboekje van Schotten Totten (Asmodee Nederland) en de pagina van Schotten Totten bij IELLO.

De huidige uitgave van IELLO is een nieuwe versie van het spel dat Reiner Knizia in 1999 ontwierp, met nieuwe illustraties. Het spel heeft ook een Tactische variant: tien Tactiekkaarten die de gewone regels doorbreken (op de pagina Schotten Totten tactiek staat elke kaart uitgelegd). De Schotten Totten spelregels lees je in vijf minuten.

Wat het goed doet

• Elke kaart is een keuze. Met negen open grensstenen en maar zes kaarten in je hand moet je je elke beurt ergens vastleggen, en wie zich vroeg vastlegt, verraadt wat hij aan het bouwen is.
• De regel van de verovering. Je mag een grenssteen veroveren voordat je tegenstander zijn kant af heeft, maar alleen als je kunt bewijzen dat hij je niet meer kan verslaan. Daardoor wordt kaarten tellen het hart van het spel; onze gids Schotten Totten strategie laat zien hoe.
• Kort en spannend. Een potje gaat snel, en het einde draait vaak om één grenssteen die allebei de spelers nodig hebben.
• Het groeit met je mee. Het basisspel is helder genoeg voor wie voor het eerst speelt; de Tactische variant voegt bluf en onverwachte wendingen toe zodra de basis makkelijk voelt.
• Neemt weinig ruimte in. Eén stapel kaarten en negen grensstenen. Het past in je tas en op een cafétafeltje.

Waar het tekortschiet

• De trekstapel telt mee. Een sterke speler wint vaker, maar een hand die je nooit de kaart geeft die je nodig hebt, kan één potje beslissen. Twee of drie potjes na elkaar trekken dat weer recht.
• Het thema is licht. Schotse clans en grensstenen zijn charmant, maar niets in het spel voelt Schots aan. Het is een abstract duel in een Schots jasje.
• Sommige spelers vinden het droog. Hou je van spectaculaire zetten, combo's en veel actie op tafel, dan kan het basisspel te rustig aanvoelen. De Tactische variant helpt; Battle Line heeft vergelijkbare kaarten standaard in het spel.
• Alleen voor twee. Je kunt het niet uitbreiden naar drie of vier spelers.

Voor wie is het?

• Koop het als je vooral met één vaste tegenspeler speelt, graag je tegenstander leest, of een goedkoop spel voor onderweg wilt dat ook na vijftig potjes nog boeit.
• Kijk verder als je een rustiger spel zonder directe confrontatie zoekt (bijvoorbeeld Lost Cities), een groter spel voor een lange avond, of iets voor drie of meer spelers.
• Heb je het al? Schotten Totten 2 is echt een ander spel, een belegeringsspel en geen grotere versie van hetzelfde duel. Zie Schotten Totten vs Schotten Totten 2 en de Schotten Totten 2 spelregels.

Je kunt het uitproberen voordat je koopt: de gelicentieerde versie staat op Board Game Arena, en deze site speelt het gratis, tegen de computer of met een vriend. Bevalt het je, dan verdient de doos van IELLO een plek in je kast.