Schotten Totten tactiekkaarten: statistiek. Hoe worden de Tactiekkaarten echt gespeeld?

Wat dit onderzoek meet

Deze pagina is een onderzoek op basis van data, geen strategiegids. Wat elke Tactiekkaart doet, staat in de regels en wordt kaart voor kaart uitgelegd in onze gids over Schotten Totten tactiek. Wat nog niemand lijkt te hebben geteld, is hoe de kaarten gebruikt worden zodra het potje loopt: hoeveel er op tafel komen, welke, door wie, en of ze vaker bij de winnaar horen. Om dat te weten te komen, speelde de AI van deze site 400 potjes van de Tactische variant tegen zichzelf, met dezelfde speelsterkte aan beide kanten en een vaste seed. Elke beurt volgt de volgorde die in het spelregelboekje staat, net als in het basisspel: een kaart spelen, de grensstenen veroveren die je kunt veroveren, en dan een kaart trekken. Bij elke Tactiekkaart die de AI speelde, noteerden we welke kant hem speelde, en aan het einde van elk potje wie er won.

Onze andere onderzoeken, Schotten Totten grensstenen: statistiek en Schotten Totten combinaties: statistiek, gaan over het basisspel. Dit is het eerste onderzoek met de stapel Tactiekkaarten, op basis van een nieuwe reeks van 400 potjes. Eén potje eindigde zonder winnaar. De kaarten daarvan tellen mee als gespeeld, maar geen enkele als gespeeld door de winnaar, en bij de telling van de extra Tactiekkaart laten we dat potje weg.

Twee exemplaren van één AI zijn geen twee mensen. Ze beoordelen het spel op dezelfde manier en bluffen nooit, dus lees de getallen als wat zorgvuldig en consequent spel oplevert, niet als een wet voor potjes tussen mensen.

Hoeveel Tactiekkaarten per potje

In totaal speelde de AI 1.912 keer een Tactiekkaart, ongeveer 5 per potje. In het mediane potje werden 5 van de 10 kaarten van de stapel gebruikt. In maar 4 potjes kwamen alle 10 op tafel, en in 7 potjes werd geen enkele Tactiekkaart gespeeld.

Regels van de Tactische variant: het spelregelboekje van Schotten Totten, uitgeschreven door RulesPal; getallen: de spelmotor van deze site, Tactische variant, seed 20261011, dezelfde AI aan beide kanten, zoekfunctie ingesteld op 200 iteraties; die zoekfunctie draait alleen in de zeldzame stellingen waarin elke zet direct verlies riskeert, dus die instelling verandert vrijwel niets.

De stapel Tactiekkaarten is dus geen bijzaak, maar hij raakt ook zelden op. In iets meer dan de helft van de potjes (223 van de 400) komt de helft van de stapel of meer op tafel, en beide kanten gebruiken hem ongeveer even vaak, omdat één kant volgens de regels nooit meer dan één kaart kan voorlopen. Potjes zijn ook vaak beslist voordat alles op tafel ligt: een grenssteen wordt veroverd in dezelfde beurt waarin de combinatie erbij bewezen is, en de grens kan vallen voordat er nog een Tactiekkaart nodig is.

Welke kaarten op tafel komen

Elke kaart behalve de Joker zit maar één keer in de stapel, dus hij kan hooguit één keer per potje gespeeld worden. Aan elke kant mag maar één Joker liggen, dus in een potje komen er hooguit twee op tafel.

De twee Vechtstijlen staan bovenaan. Blinde bluf en Moddergevecht veranderen elk hoe één grenssteen wordt beoordeeld, en de AI vond er in ongeveer drie op de vier en twee op de drie potjes een toepassing voor. De Recruiter volgt vlak daarachter.

De twee Streken die de kaarten van de tegenstander aanvallen, staan onderaan. De Verrader, laatste met 20%, heeft een Clankaart of Elite troep van de tegenstander nodig die het afpakken waard is, bij een grenssteen die nog niet veroverd is, en een plek om hem neer te leggen. De Geest, die zo'n kaart aflegt, kwam in iets meer dan een derde van de potjes op tafel. De beurtvolgorde verklaart daar waarschijnlijk een groot deel van: omdat je verovert nadat je een kaart hebt gespeeld, neemt een winnende combinatie die je al kunt bewijzen haar grenssteen in dezelfde beurt mee, voordat de tegenstander eraan kan komen. Wat binnen bereik van de Verrader en de Geest blijft, zijn vooral halve of nog betwiste combinaties.

De Joker is de verrassing. Met 324 keer is hij de meest gespeelde kaart, maar alleen omdat er twee zijn. Elk exemplaar kwam in ongeveer twee op de vijf potjes op tafel, minder vaak dan elke kaart die maar één keer in de stapel zit, behalve de Geest, de Strateeg en de Verrader. Een volledig vrije kaart klinkt als een kaart die je meteen speelt. Het onderzoek legt niet vast of de AI hem achterhield of nooit trok.

Welke kaarten vaker bij de winnaar horen

De laatste kolom van de tabel hierboven is het aandeel van de keren dat een kaart gespeeld werd door de kant die daarna won. Omdat beide kanten door dezelfde AI gespeeld worden, zou een kaart zonder verband met de uitslag rond 50% liggen, met een marge van ongeveer 6 tot 11 punten, afhankelijk van hoe vaak hij gespeeld werd: hoe minder vaak, hoe breder de marge.

Vijf kaarten liggen buiten die marge. Drie neigen naar de winnaar: de Geest (89 van de 142 keer, 63%), de Joker (199 van de 324, 61%) en de Schilddrager (134 van de 230, 58%). Twee neigen de andere kant op: de Strateeg (39 van de 127, 31%) en de Verrader (28 van de 79, 35%). De Spion (56%) zit aan de rand van de marge. Blinde bluf en Moddergevecht (46% en 47%) en de Recruiter (49%) liggen binnen een paar punten van 50%. Met negen kaarten tegelijk gemeten, en meerdere kaarten binnen hetzelfde potje, kan een kleine neiging nog toeval zijn.

Dat betekent niet dat de Verrader potjes laat verliezen. Een kant die achterstaat, grijpt naar de kaarten die iets verplaatsen of afpakken: de Strateeg haalt een kaart weg bij een steen die misgaat, en de Verrader pakt er een van een steen die de tegenstander aan het winnen is. Een kant die voorstaat, heeft ze minder nodig. De Joker en de Schilddrager doen het omgekeerde: ze maken een combinatie af, en een volledige combinatie die je kunt bewijzen, verover je meteen. Dat de Geest naar de winnaar neigt, is lastiger te lezen, en het onderzoek kan het niet verklaren. Het onderzoek telt wie wat speelde; het kan niet zeggen wat er eerst was, de kaart of de stand.

De extra Tactiekkaart

Volgens de regels mag je alleen een Tactiekkaart spelen als je er niet meer hebt gespeeld dan je tegenstander, dus de twee kanten eindigen altijd gelijk of één kaart uit elkaar. In 160 van de 400 besliste potjes eindigden ze gelijk. In de andere 240 had één kant één Tactiekkaart meer gespeeld:

De kant met de extra Tactiekkaart won ruim drie op de vijf potjes (61%). Lees het met dezelfde voorzichtigheid als hierboven: het onderzoek laat niet zien waarom. Een waarschijnlijke lezing heeft met de beurtvolgorde te maken: een Tactiekkaart die een winnende combinatie afmaakt, laat je de grenssteen in dezelfde beurt veroveren, voordat de tegenstander kan antwoorden. De extra Tactiekkaart is dan vaker de afmaker dan een laatste strohalm.

Wat dit verandert aan tafel

Drie praktische lessen, van de zekerste naar de minst zekere.

Ten eerste: reken erop dat een flink deel van de stapel op tafel komt, maar niet alles. In een gewoon potje worden ongeveer 5 van de 10 Tactiekkaarten gespeeld, en Blinde bluf verschijnt in ongeveer drie op de vier potjes. Een combinatie die een gewone grenssteen wint, wint misschien niet bij een steen met Blinde bluf.

Ten tweede: een Tactiekkaart die een combinatie afmaakt die je kunt bewijzen, is meer waard dan een die wacht. Omdat je verovert nadat je de kaart hebt gespeeld, neemt een Joker of Schilddrager die een winnende combinatie afmaakt de grenssteen mee voordat de tegenstander kan antwoorden, en in onze potjes won de kant die met één Tactiekkaart voorsprong eindigde vaker dan hij verloor.

Ten derde: reken niet op afpakken. De Verrader en de Geest bereiken alleen kaarten bij grensstenen die nog niet veroverd zijn, en tegen een tegenstander die verovert zodra het kan, zijn die doelwitten schaars. Reddingskaarten zoals de Strateeg en de Verrader hebben hun nut, maar in onze potjes werden ze vooral gespeeld door de kant die daarna verloor. De regels van de variant staan in onze gids over Schotten Totten tactiek, en het basisspel in de Schotten Totten spelregels.